Piëtisme is ‘n protestantse godsdienstige beweging wat veral in die 17de en 18de eeu in Europa ontstaan het. Die klem val op ‘n persoonlike, innerlike geloofslewe en op die praktiese uitlewing van die Christelike geloof.
Die woord kom van Latyn pietas, wat ongeveer godsvrug of vroomheid beteken.
Belangrikste kenmerke
Piëtisme beklemtoon onder andere:
- Persoonlike bekering – ‘n mens behoort nie bloot aan ‘n kerk te behoort nie; daar moet ‘n persoonlike geloof en verhouding met God wees.
- ‘n Heilige lewenswandel – geloof moet sigbaar wees in hoe iemand leef.
- Persoonlike Bybelstudie – die Bybel moet nie slegs in die erediens gehoor word nie, maar ook persoonlik bestudeer word.
- Gebed en geestelike toewyding – persoonlike gebed en geloofsgemeenskap is belangrik.
- Kleingroepe en geloofsgesprekke – gelowiges kom dikwels saam om oor hulle geloof en geestelike lewe te praat.
- Praktiese naasteliefde – omgee vir armes, siekes en ander mense in nood word as ‘n belangrike gevolg van ware geloof beskou.
Waar het dit ontstaan?
Die Piëtisme het hoofsaaklik binne die Duitse Lutheranisme ontstaan. Een van die belangrikste figure was Philipp Jakob Spener (1635–1705). Sy boek Pia Desideria (1675) het ‘n groot invloed gehad.
Later het figure soos August Hermann Francke die beweging verder uitgebou.
Daar was ook sterk verwante bewegings in ander Protestantse tradisies. In die Engelssprekende wêreld het John Wesley en die Metodisme byvoorbeeld sterk piëtistiese invloede gehad.
Piëtisme teenoor “koue” kerklikheid
Een manier om die verskil te verstaan, is:
Die Piëtis sê: Dit is nie genoeg om die regte leer te ken nie; die geloof moet jou persoonlik verander.
Dit beteken egter nie dat Piëtisme noodwendig teen korrekte leerstelling is nie. Die oorspronklike Piëtiste was self sterk Protestant en Bybels georiënteerd. Hulle kritiek was eerder dat iemand die regte leer kan ken sonder dat dit ‘n werklike invloed op sy lewe het.
In die Afrikaanse/NG Kerk-konteks
Piëtisme het ook ‘n betekenisvolle invloed op Suid-Afrikaanse Protestantisme gehad. Baie van die bekende klem op persoonlike bekering, wedergeboorte, persoonlike Bybelstudie, gebed en ‘n toegewyde Christelike lewe kan in ‘n mindere of meerdere mate met die piëtistiese tradisie verbind word.
Daar is egter ‘n belangrike onderskeid tussen Piëtisme as historiese beweging en die algemene gebruik van piëtisties vandag. Vandag kan iemand byvoorbeeld sê:
“Daardie prediking is baie piëtisties.”
Daarmee kan hy bedoel dat die prediking sterk fokus op persoonlike geloofservaring, persoonlike heiligmaking en die gelowige se verhouding met God, eerder as op byvoorbeeld dogmatiese of kerkhistoriese sake.
Kort opgesom: Piëtisme is die beklemtoning van ‘n persoonlike en prakties uitgeleefde geloof—nie net wat jy glo nie, maar ook dat daardie geloof jou lewe sigbaar verander.
Kritiek teen piëtisme
Die kritiek teen piëtisme is dat die klem op heiligmaking soms te ver geneem word en dat dit ‘n werkegodsdiens begin word. Met ander woorde, om gered te word moet jy eers ‘n sekere vlak van heiligheid bereik.
Kyk ook
- Piëtisme (Wikipedia)
- chatgpt.com/?prompt=Wat is Piëtisme?