Kyk ook:
Sionisme is ‘n nasionalistiese beweging wat in die 19de eeu ontstaan het om steun te bepleit vir die vestiging van ‘n tuisland vir die Joodse volk in Palestina, ‘n streek wat rofweg ooreenstem met die Land van Israel in die Joodse tradisie. Die redes vir sionisme is:
- Pogroms (anti-Joodse geweld) in die Russian Empire
- Nasionalistiese idees in Europa
- Die begeerte om ’n Joodse nasionale tuiste te herstel
Voor moderne Sionisme (voor 1880)
Voor Jode vanuit regoor die wêreld teruggetrek het na Israel, was daar nog altyd klein Joodse gemeenskappe in die land. Onder die Ottoman Ryk het daar Jode gewoon in stede soos:
- Jerusalem
- Safed
- Tiberias
- Hebron
Hulle was egter ’n klein minderheid.
Begin van moderne Sionisme (1880’s)
Die eerste groot georganiseerde immigrasie het in 1882 begin. Dit word die Eerste Aliyah (1882–1903) genoem. Baie van hierdie Jode het landbou-nedersettings begin.
Politieke Sionisme
Die beweging het sterker geword onder Theodor Herzl, wat as die vader van moderne Sionisme beskou word.
In 1897 word die Eerste Sionistiese Kongres in Basel, Switzerland gehou. Die doel daarvan is om ’n nasionale tuiste vir die Joodse volk in Israel/Palestina te skep.
Groot immigrasiegolwe (Aliyahs)
Die volgende is die hoof immigrasiegolwe van Jode na Israel:
- Eerste Aliyah, 1882–1903: Eerste landboukolonies ontstaan
- Tweede Aliyah, 1904–1914: Sosialistiese pioniers, kibboetse
- Derde Aliyah, 1919–1923: Na die Eerste Wêreldoorlog
- Vierde Aliyah, 1924–1929: Baie immigrante uit Oos-Europa
- Vyfde Aliyah, 1929–1939: Groot vlug van Nazi Duitsland
Belangrike politieke gebeurtenis
- In 1917 maak die Balfour Verklaring ’n groot verskil.
- Die Verenigde Koninkryk verklaar dat hulle ’n “nasionale tuiste vir die Joodse volk in Palestina” ondersteun.
- Na die Eerste Wêreldoorlog beheer Brittanje die gebied as die British Mandate for Palestine, wat verdere immigrasie moontlik maak.
Groot sprong ná die Tweede Wêreldoorlog
Na die Holocaust (1939–1945) emigreer baie oorlewende Jode na Palestina.
In 1948 word die staat Israel gestig, waarna miljoene Jode uit Europa, die Midde-Ooste en Noord-Afrika daarheen verhuis.
Bevolkingsgetalle
Hier volg ‘n benadering van die bevolkingsgetalle in die gebied op sekere tye (Die Arabiese bevolking het meestal uit Moslems en Christene bestaan.):
| Jaar | Jode | Arabiese Palestyne | Totale bevolking | % Joods |
|---|---|---|---|---|
| ±1880 | ~24 000 | ~450 000 | ~474 000 | ~5% |
| 1914 | ~85 000 | ~600 000 | ~685 000 | ~12% |
| 1922* | 83790 | 663600 | 757000 | ~11% |
| 1931* | 174600 | 861200 | 1035000 | ~17% |
| 1939 | ~445 000 | ~1 060 000 | ~1 505 000 | ~30% |
| 1947 | ~630 000 | ~1 240 000 | ~1 870 000 | ~34% |
* 1922 en 1931 is amptelike sensusdata van die British Mandate for Palestine administration.
Die Arabiese bevolking het meer as verdubbel tussen 1880 en 1947. Die redes hiervoor sluit in:
- natuurlike bevolkingsgroei
- verbeterde mediese sorg
- ekonomiese ontwikkeling onder Britse bestuur
- migrasie uit omliggende streke